Likwidacja białej listy usług audytorskich

Likwidacja tzw. białej listy usług dozwolonych dla firm audytorskich, to dobra wiadomość dla audytorów, a także dla mniejszych firm o statusie tzw. jednostki zainteresowania publicznego (jzp) korzystających z usług firm audytorskich.

Jak było przed deregulacją-biała lista

Biała lista wynikała z uregulowań art. 136 ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. Stanowiła następujący katalog usług których (poza badaniem sprawozdania finansowego) firma audytorska mogła się podjąć:

  1. usługi, o których mowa w art. 15 związki rewizyjne banków spółdzielczych ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających;
  2. usługi:
    1. przeprowadzania procedur należytej staranności (due dilligence) w zakresie kondycji ekonomiczno-finansowej,
    2. wydawania listów poświadczających – wykonywane w związku z prospektem emisyjnym badanej jednostki, przeprowadzane zgodnie z krajowym standardem usług pokrewnych i polegające na przeprowadzaniu uzgodnionych procedur;
  3. usługi atestacyjne w zakresie informacji finansowych pro forma, prognoz wyników lub wyników szacunkowych, zamieszczane w prospekcie emisyjnym badanej jednostki;
  4. badanie historycznych informacji finansowych do prospektu, o którym mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym, oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE;
  5. weryfikacja pakietów konsolidacyjnych;
  6. potwierdzanie spełnienia warunków zawartych umów kredytowych lub innych umów związanych z finansowaniem na podstawie analizy informacji finansowych pochodzących ze zbadanych przez daną firmę audytorską sprawozdań finansowych lub ze śródrocznych sprawozdań finansowych;
  7. usługi atestacyjne w zakresie sprawozdawczości dotyczącej ładu korporacyjnego, zarządzania ryzykiem oraz społecznej odpowiedzialności biznesu;
  8. usługi polegające na ocenie zgodności informacji ujawnianych przez instytucje finansowe i firmy inwestycyjne z wymogami w zakresie ujawniania informacji dotyczących adekwatności kapitałowej oraz zmiennych składników wynagrodzeń;
  9. poświadczenia dotyczące sprawozdań lub innych informacji finansowych przeznaczonych dla organów nadzoru, rady nadzorczej lub innego organu nadzorczego spółki lub właścicieli, wykraczające poza zakres badania ustawowego i mające pomóc tym organom w wypełnianiu ich ustawowych obowiązków;
  10. audyty zewnętrzne, o których mowa w ust. 4 lub 12 załącznika I lub ust. 18 załącznika II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014.

Czarna lista

Zwracam uwagę, że zgodnie z art. 5 Rozporządzenia UE nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie szczegółowych wymogów dotyczących ustawowych badań sprawozdań finansowych jednostek interesu publicznego, uchylającego decyzję Komisji 2005/909/WE określono katalog usług zabronionych, których firmy audytorskie nie mogą świadczyć na rzecz jednostek zainteresowania publicznego jednocześnie badanych przez tą samą firmę audytorską. Dla przypomnienia są to:

  1. usługi podatkowe dotyczące:
    1. przygotowywania formularzy podatkowych;
    2. podatków od wynagrodzeń;
    3. zobowiązań celnych;
    4. identyfikacji dotacji publicznych i zachęt podatkowych, chyba że wsparcie biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w odniesieniu do takich usług jest wymagane prawem;
    5. wsparcia dotyczącego kontroli podatkowych prowadzonych przez organy podatkowe, chyba że wsparcie biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w odniesieniu do takich kontroli jest wymagane prawem;
    6. obliczania podatku bezpośredniego i pośredniego oraz odroczonego podatku dochodowego;
    7. świadczenia doradztwa podatkowego;
  2. usługi obejmujące jakikolwiek udział w zarządzaniu lub w procesie decyzyjnym badanej jednostki;
  3. prowadzenie księgowości oraz sporządzanie dokumentacji księgowej i sprawozdań finansowych;
  4. usługi w zakresie wynagrodzeń;
  5. opracowywanie i wdrażanie procedur kontroli wewnętrznej lub procedur zarządzania ryzykiem związanych z przygotowywaniem lub kontrolowaniem informacji finansowych lub opracowywanie i wdrażanie technologicznych systemów dotyczących informacji finansowej;
  6. usługi w zakresie wyceny, w tym wyceny dokonywane w związku z usługami aktuarialnymi lub usługami wsparcia w zakresie rozwiązywania sporów prawnych;
  7. usługi prawne obejmujące:
    1. udzielanie ogólnych porad prawnych;
    2. negocjowanie w imieniu badanej jednostki; oraz
    3. występowanie w charakterze rzecznika w ramach rozstrzygania sporu;
  8. usługi związane z funkcją audytu wewnętrznego badanej jednostki;
  9. usługi związane z finansowaniem, strukturą kapitałową i alokacją kapitału oraz strategią inwestycyjną klienta, na rzecz którego wykonywane jest badanie, z wyjątkiem świadczenia usług atestacyjnych w związku ze sprawozdaniami finansowymi, takich jak wydawanie listów poświadczających w związku z prospektami emisyjnymi badanej jednostki;
  10. prowadzenie działań promocyjnych i prowadzenie obrotu akcjami lub udziałami badanej jednostki na rachunek własny lub gwarantowanie emisji akcji lub udziałów badanej jednostki;
  11. usługi w zakresie zasobów ludzkich w odniesieniu do:
    1. kadry kierowniczej mogącej wywierać znaczący wpływ na przygotowywanie dokumentacji rachunkowej lub sprawozdań finansowych podlegających badaniu ustawowemu, jeżeli takie usługi obejmują:
      • poszukiwanie lub dobór kandydatów na takie stanowiska, lub
      • przeprowadzanie kontroli referencji kandydatów na takie stanowiska;
    2. opracowywania struktury organizacyjnej; oraz
    3. kontroli kosztów.

Tym samym polskie regulacje wynikające z art. 136 ustawy o biegłych rewidentach były bardziej rygorystyczne niż bezpośrednie wymogi w tym zakresie wynikające z Rozporządzenia UE nr 537/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. Obecnie firmy audytorskie i biegli rewidenci ograniczeni będą wyłącznie tzw. czarną listą.

Podsumowanie

Podstawą ww. ograniczeń są zagrożenia związane z wymogami etyki zawodowej biegłych rewidentów, w tym niezależności. Są usługi, które nie mogą być świadczone przez audytorów badających jednocześnie sprawozdania finansowe - np. prowadzenie ksiąg rachunkowych czy usługi związane z zarzadzaniem lub procesem decyzyjnym badanej jednostki. Charakter tych usług, z natury rzeczy narażony jest na zagrożenie obiektywizmu i autokontroli. Jednak należy podkreślić, że kodeks etyki do którego stosowania biegli rewidenci są zobligowani, zawiera szereg wymagań i zabezpieczeń niezależności. Ważnym elementem jest też fakt, że audytor znający daną jednostkę w wyniku przeprowadzonych procedur badania sprawozdania finansowego – może być lepiej przygotowany do wykonania innej niż badania usługi, np. due dilligence lub weryfikacja wydatków inwestycyjnych. Bezpieczne korzystanie z usług tego samego audytora, przynosi również korzyść mniejszym jednostkom zainteresowania publicznego, gdzie korzystanie z tego samego audytora może przynieść nico niższe koszty przy jednoczesnym jakościowym podejściu w związku ze znajomością jednostki nabytą podczas badania sprawozdania finansowego.